,,Vanuit kennis en ervaring heeft Valid geholpen om de Scrum-teams verder te ontwikkelen” Joost Huurman, R&D Director en Programma Manager Phoenix, CBS

CBS

Applicaties agile vernieuwen voor een data-gedreven toekomst

Het CBS levert als het statistische bureau van Nederland met betrouwbare statistische informatie en data inzicht in maatschappelijke vraagstukken. Daarmee voedt het CBS het maatschappelijk debat, de beleidsontwikkeling en de besluitvorming en draagt op die manier bij aan welvaart, welzijn en democratie. De organisatie heeft een grootscheepse vernieuwing van het applicatielandschap achter de rug. De afgelopen vijf jaar zijn de applicaties voor het verwerven van gegevens gemoderniseerd, op basis van het Agile Development principe. Valid heeft daar zijn steentje aan kunnen bijdragen.
 

Context - CBS, voor wat er feitelijk gebeurt

Wie het nieuws volgt, hoort heel wat meningen. Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) beschikt over de feiten. Het CBS levert sinds 1899 inzicht in maatschappelijke vraagstukken op basis van betrouwbare statistische informatie en data. Daarmee voedt het CBS het maatschappelijk debat, de beleidsontwikkeling en de besluitvorming. 

Datagedreven besluitvorming

Het CBS deelt zijn informatie met overheden, burgers, beleid, wetenschap, media en het bedrijfsleven. Zonder te overdrijven kun je stellen dat de grote beleidsbeslissingen in het kabinet, het parlement, op de ministeries maar ook in de bestuurs- en directiekamers van ons land mede worden genomen op basis van door het CBS aangeleverde informatie.

Data verzamelen en delen

Het CBS biedt een schat aan cijfers over de Nederlandse economie en samenleving. Van inflatie tot bevolkingsontwikkeling, de informatie is overzichtelijk gerubriceerd op thema en gratis voor iedereen beschikbaar. Er zijn ongeveer 25 thema’s, onder meer op het gebied van werken, wonen, gezondheid, demografie, economie, natuur en milieu. 

De organisatie werkt per jaar aan zo’n 600 onderzoeken waarover bijna dagelijks wordt gepubliceerd. Dit leidt tot zo’n 50.000 artikelen in kranten en op nieuwswebsites. De informatie is ook te vinden op de CBS-website en in de databank StatLine, waar ruim 4.600 datasets in staan met in totaal zo’n 15 miljard cijfers. 

In de afgelopen vijfentwintig jaar heeft het CBS zoveel mogelijk ingespeeld op de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Internet en de digitalisering van de samenleving hebben een grote impact gehad op de wijze van dataverzamelen bij het CBS. Er is steeds meer digitale informatie beschikbaar en er zijn veel meer mogelijkheden om informatie digitaal te verzamelen. Eind vorige eeuw had het CBS nog geen internetvragenlijsten. Nu start de waarneming meestal met een internetvragenlijst en alleen als deze niet volstaat, stappen de onderzoekers over op andere kanalen zoals (telefonische) persoonlijke interviews.

Innovatie met data

Innovatie is cruciaal voor het CBS. Innovatie is nodig om nu en in de toekomst kwalitatief hoogwaardige statistische informatie te kunnen leveren. Het CBS hanteert state-of-the art technieken om data te verzamelen, analyseren en publiceren en boort doorlopend nieuwe databronnen aan. Denk aan scannerdata van supermarkten waarmee de economische ontwikkeling sneller en actueler kan worden geanalyseerd. 

De beschikbaarheid van data uit veel verschillende bronnen neemt sterk toe en de respons op vragenlijsten neemt verder af. Het CBS doet onderzoek naar nieuwe methoden zoals de inzet van artificial intelligence om nieuwe statistieken te ontwikkelen of om bestaande statistieken te verbeteren. In het kader van het ontwikkelen van die experimentele statistieken werd in 2016 het Centre for Big Data Statistics opgericht. 

Dataverwerking kan niet zonder IT, vandaar dat IT de ruggengraat is van het CBS. 

Uitdaging: modernisering van het applicatielandschap

De eerste stap in het maken van statistieken is het verzamelen van data, het zogenaamde waarneemproces. Als onderdeel van dit proces worden respondenten bevraagd en wordt data verzameld vanuit externe bronnen zoals het Kadaster of de RDW. De bedrijfseenheid Data-verzamelen verzamelt data voor ongeveer 150 statistieken, variërend van internationale handel tot gezondheid. 

De IT van het waarneemproces raakte steeds meer verouderd en in de loop van de tijd ontstond een lappendeken van zo’n 80 systemen en applicaties, elk met hun eigen look & feel. De inzet van uiteenlopende platforms, technologieën en oplossingen maakte onderhoud en beheer steeds lastiger en duurder. Noodzakelijke innovatie werd belemmerd, zoals de mogelijkheid om vragen te beantwoorden via tablet en smartphone - inmiddels de gewoonste zaak ter wereld. Gezien de terugloop in respons was het realiseren van deze wensen noodzakelijk voor de bedrijfscontinuïteit. ,,Online enquêtes konden alleen met een desktop computer worden ingevuld. Dat moest anders”, zegt Joost Huurman, Directeur R&D en Programma Manager Phoenix bij het CBS.


Joost Huurman, Directeur R&D en Programma Manager Phoenix bij het CBS.

Lean & mean

Het CBS zag zich daarom halverwege het vorig decennium genoodzaakt om het technisch sterk verouderde IT-landschap van het waarneemproces aan te passen, om verdere stabiliteitsproblemen te voorkomen. Daarnaast moesten de flexibiliteit en gebruiksvriendelijkheid voor de deelnemers aan enquêtes sterk worden verbeterd. Grootschalige vernieuwing was nodig om de bedrijfscontinuïteit van het CBS te verzekeren en om verder te komen. 

Tijdens de verbouwing moest de winkel wel open blijven; het bestaande onderzoekswerk mocht niet worden belemmerd. Extra uitdaging was om de vernieuwing zo lean & mean mogelijk vorm te geven en tegelijkertijd de kwaliteit van de waarneming en daarmee de statistieken te waarborgen. Een Agile, lean & mean aanpak had de voorkeur om de organisatie mee te nemen in de grote en complexe reis naar de nieuwe oplossing. Gezien de voorziene en lange tijdsduur van het complete programma was het wenselijk om tussentijds al producten te kunnen gebruiken. Agile Development was een uitdaging omdat het nieuw was voor het CBS.

Oplossing: Agile Development

In 2014 heeft het CBS besloten het applicatielandschap voor dataverzameling te stroomlijnen, te consolideren en te standaardiseren in één omgeving voor applicaties en data. 

De vernieuwing heeft plaats gevonden onder de vlag van het CBS-brede vernieuwingsprogramma Phoenix. De veranderingen raakten het gehele CBS. Gezien de omvang en complexiteit is Phoenix aangestuurd door een programmastuurgroep waarin alle CBS-directies zijn vertegenwoordigd.

Over een periode van vijf jaar is de waarneming voor 125 onderzoeken van het CBS overgezet naar Phoenix. Het CBS heeft een standaardisatieslag gemaakt door het aantal onderzoeksspecifieke functionaliteiten te verminderen om daarmee technische en functionele redundantie te voorkomen. In beperkte mate is nieuwe functionaliteit ontwikkeld, zoals ondersteuning voor tablets en smartphones. Tijdens het programma zijn de statistieken afhankelijk van het tempo waarin benodigde functionaliteit beschikbaar kwam gefaseerd overgezet naar de nieuwe systemen. 

Valid heeft gedurende de complete cyclus van het Phoenix-programma meegeholpen, met name op het gebied van projectmanagement, ketentesten en development. 

Het CBS heeft een aantal ingrijpende keuzes gemaakt om het programma zo lean & mean mogelijk te laten verlopen, zonder de kwaliteit van de waarneming in gevaar te brengen.

Keuze 1: compleet vernieuwen terwijl alles gewoon doorgaat

Door de grote complexiteit van het toenmalige landschap was groot onderhoud geen oplossing. Huurman: ,,Er viel niet tegenop te klussen.” Het CBS heeft bewust gekozen voor een greenfield aanpak: niet voortbouwen op het bestaande maar compleet opnieuw beginnen. Als eerste is de functionaliteit voor online enquêtes vernieuwd en van daaruit is verder gewerkt. Toussaint Janken, Agile Coach en Scrum Master: ,,Als Minimal Viable Product (MVP) zijn we klein begonnen met de aansluiting van het waarneemkanaal voor internetenquêtes, inclusief de koppelingen. Met dit MVP moest het mogelijk zijn om een eerste onderzoek met eenvoudig onderzoeksontwerp in productie te nemen.

Het bouwen van het MVP zelf was een hele uitdaging. Vergelijk het met de motor van een auto. Je ziet hem niet maar hij drijft alles aan. We zijn gestart met het bouwen van de motor voor Phoenix en hebben deze eerst aangesloten op de legacy-systemen. Nadat dit was gelukt, is het GEZO-onderzoek (gezondheidsonderzoek) als eerste met het MVP live gegaan. Vanuit de agile-gedachte was dit een prima zet omdat we de in de productie opgedane ervaringen als bagage konden meenemen in de volgende stappen.

Van daaruit zijn snel nieuwe applicaties met de nodige koppelingen tot stand gekomen. We hebben gekozen voor een modulaire opbouw zodat nieuwe applicaties in de toekomst gemakkelijk de plaats kunnen innemen van oude.” Janken is van begin tot einde bij Phoenix betrokken geweest, in eerste instantie voor het opzetten en uitvoeren van de ketentests voor alle Scrum-teams. Later is hij als testmanager/developer één van de teams gaan versterken.

Keuze 2: Agile in plaats van Waterval

Het CBS heeft besloten de modernisering op een voor zijn nieuwe manier aan te pakken: op basis van Agile Development en niet volgens de klassieke watervalmethode, waarin eerst een programma van eisen wordt opgesteld, waarmee de ontwikkelaars aan de slag gaan. Na een doorgaans lang ontwikkeltraject - zeker als het om complexe of grote applicaties gaat - wordt het resultaat opgeleverd aan de gebruikersorganisatie. Doorgaans zijn in de tussentijd de eisen van de organisatie veranderd en sluit het opgeleverde resultaat niet meer aan op de behoeften.

Mooie bijeenkomsten

In Agile Development daarentegen wordt het ontwikkeltraject in kleine brokjes opgedeeld. In korte ontwikkelcycli worden delen van de applicatie gebouwd en getest waarbij ook de product owner namens de gebruikers nauw betrokken is. De gebruikers krijgen snel resultaat te zien en kunnen direct ingrijpen als ze vinden dat iets anders moet. Agile Development kenmerkt zich door een vast ritme in de werkzaamheden, vergaderingen, meetings en opleveringen. Elke negen weken was er een nieuwe release. Janken: ,,Dat zijn mooie bijeenkomsten waarin alle direct betrokkenen - een kleine honderd mensen - bijeenkomen om verslag te doen, verder af te stemmen en de volgende cyclus te plannen.”

Agile gaat gepaard met transparantie, veel communicatie en vooral leren door te doen. CBS werkte met twee, maximaal vier Scrum-teams met elk 10 à 12 leden. Huurman: ,,We hebben gemerkt dat je met vier teams een grens bereikt. Met minder teams kun je volstaan met 1 coördinator en 1 centrale architect. Het gaat dan misschien minder snel dan als je met meer teams werkt, maar dat moet dan maar. Voeg je teams toe, dan ben je genoodzaakt veel overhead te introduceren: voor afstemming, beheer en controle. Dat maakt het allemaal complexer.”

Keuze 3: DevOps - ontwikkelaars doen ook beheer

Van oudsher wordt het beheer over applicaties na oplevering overgedragen aan een beheerorganisatie. Het CBS heeft ervoor gekozen het beheer bij de Scrum-teams te houden. ,,De ontwikkelaars weten uitstekend hoe de applicaties in elkaar zitten; ze hebben deze immers zelf gemaakt. Als je dat moet uitleggen aan een ander die op afstand staat, krijg je ruis op de lijn.” 

Resultaat: toekomstbestendig applicatielandschap

Het ontwikkelen van het nieuwe landschap is in het 2e kwartaal 2021 met succes afgerond. Phoenix zal als programma eind 2021 worden afgesloten als alle onderzoeken zijn overgezet naar de nieuwe systemen en legacy kan worden uitgefaseerd. Het programma heeft meer tijd gekost dan voorzien, maar blijft niettemin ruim binnen het financiële budget.

Het CBS heeft voor het verzamelen van gegevens stap voor stap een nieuwe procesketen ingevoerd met bijbehorend IT-landschap. 

De bedrijfscontinuïteit op het gebied van waarnemen is met Phoenix gewaarborgd voor de komende 10 à 15 jaar. 

Het CBS beschikt nu over een robuust applicatielandschap, waarin alle waarneemkanalen – die variëren van externe bronnen tot face-to-face interviews, telefonische enquêtes en internet – samenkomen. Het accent ligt op digitale toepassingen, zoals het gebruiken van gegevens uit externe bronnen en internetvragenlijsten. Maar ook functionaliteit voor persoonlijk en telefonisch interviewen is in Phoenix ingebouwd. 

Modulair

Phoenix is modulair opgebouwd. Nieuwe waarneemkanalen kunnen eenvoudig worden toegevoegd en verouderde makkelijk afgevoerd. Dit geeft flexibiliteit om in te springen op nieuwe ontwikkelingen, terwijl de motor van de logistiek gewoon in stand kan blijven. Zo kan het CBS Phoenix up to date houden en voorkomen dat het ooit in zijn geheel moet worden vervangen.

Het CBS kan voor onderzoek binnen de geldende wet- en regelgeving nu en op termijn alle moderne apparaten inzetten, van smartphone of tablet tot sensor. 

De look & feel van onderzoeken is aantrekkelijker gemaakt. Dat heeft een positief effect op de deelnamebereidheid van respondenten. 

Snelheid en efficiency zijn toegenomen. Veel zaken zijn geautomatiseerd die voorheen handmatig moesten worden gedaan, zoals het registreren van waarnemingen. Daardoor zijn ook minder controles nodig. 

Valid en het CBS

De leveranciersrelatie van Valid met het CBS gaat terug tot 2006. Het CBS weet Valid te vinden voor diensten op het gebied van IT Services, applicatieontwikkeling en projectmanagement. Door de jaren heen zijn tientallen Valid-medewerkers werkzaam geweest voor, of bij het CBS.

De meerwaarde van Valid voor Phoenix 

Valid heeft diverse specialisten geleverd voor de Agile-teams, onder meer voor projectmanagement, ketentesten en applicatie-ontwikkeling. Huurman: ,,Valid heeft goed werk gedaan in het programma, zowel in de bouw als bij de transitie van de oude naar nieuwe situatie. De mensen van Valid zijn prettig proactief. Vanuit kennis en ervaring heeft een specialist van Valid geholpen om de Scrum-teams verder te ontwikkelen. Valid heeft verder een belangrijke rol gespeeld in het opzetten en uitvoeren van tests, onder meer over de keten heen. En een goede projectmanager is van meerwaarde geweest bij het in goede banen krijgen van fricties die altijd optreden in dit soort trajecten.” 

Valid Competence Center Agile

Applicaties die gewoon doen wat nodig is en waar gebruikers graag mee werken. Blijere klanten, tevreden medewerkers, lagere kosten dankzij selfservice en gedigitaliseerde processen. Wat wil je nog meer? 

Onze aanpak is erop gericht om precies dát te realiseren. Valid hanteert daarbij een Agile-werkwijze, waarbij we je actief betrekken in het ontwikkelproces. Zo zie je direct progressie en ben jij in staat om het ontwikkelteam snel en continu van feedback te voorzien. Wij bieden verschillende samenwerkingsvormen: zo kun je ervaren softwareprofessionals bij ons inhuren, maar ook complete softwareprojecten aan ons uitbesteden. Welke vorm je ook kiest, we dragen altijd zorg voor korte en snelle communicatielijnen. Samen realiseren we softwareoplossingen waarmee jij het verschil maakt.

Er zijn verschillende soorten applicaties: web, desktop, mobiele apps, integratie, portals etc. Ons Agile Application Development team beschikt over een brede kennis van diverse technologieën, zoals .NET en iOS-, Android- & Windows-mobile app development. Wij ondersteunen de volledige application lifecycle, van design tot het in beheer nemen.

Altijd Agile

Agile ontwikkelmethoden zijn de kern van onze aanpak. Van Scrum, Kanban en DevOps op teamniveau tot SAFe, Nexus en Less in het geval van opschaling. Je ziet resultaten snel ontstaan doordat je met ons ontwikkelteam nauw en iteratief samenwerkt. Hier vind je meer informatie over onze Agile Movement.

Carrières

Eindelijk een omgeving waarin je écht vooruitstrevende cloudoplossingen kan ontwikkelen én jezelf.

Valid is het enige IT-bedrijf waar je werkt aan de technologie van morgen én aan je eigen toekomst. Want technologie alleen brengt de wereld niet veel verder. Daarom investeren wij, vanaf de eerste dag dat je bij ons komt werken, in jou. Met trainingen, opleidingen en de juiste begeleiding, waardoor je altijd blijft ontwikkelen.

Bezoek onze carrièresite

Wij gebruiken cookies om het gebruik van onze website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Door onze website verder te bezoeken ga je hiermee akkoord. Lees meer over cookies.