Herkenbaar? Maandelijks verschijnen de dashboards op de schermen van het managementteam. Ze tonen de prestaties van de afgelopen periode: onderhoudskosten, verhuurmutaties, huurincasso. Het inzicht is er, eindelijk. Toch draait het gesprek zelden om de toekomst, maar bijna altijd over het verleden of het heden.

De discussie verzandt in vragen als “Waarom is dit cijfer rood?” en “Klopt deze data wel?”. Dit is een direct gevolg van een dieperliggend probleem: medewerkers besteden nog steeds 80% van de tijd aan het verzamelen en valideren van data en slechts 20% aan daadwerkelijke analyse. Het dashboard wordt zo een instrument om het onderbuikgevoel van gisteren te bevestigen, niet om de strategische beslissing van morgen te vormen.

Rapporteren is een hygiënefactor, maar het is geen strategie. De werkelijke waarde van data ontstaat pas als je de blik van de achteruitkijkspiegel naar voren verplaatst.

Van terugblikken naar vooruitkijken: de business case

Stel je voor dat de dynamiek in de bestuurskamer verandert. Wat als de discussie niet gaat over de onverwachte onderhoudskosten van vorige maand, maar over de voorspelde onderhoudsbehoefte van volgend kwartaal? Wat als je niet reactief een huurachterstand signaleert, maar proactief kunt acteren omdat je risico’s ziet aankomen?

Dit is de cruciale stap van rapporteren naar voorspellen. Het is het verschil tussen reageren en regeren. De business case is helder en direct:

• Voorspelbaar onderhoud: Analyseer data van je vastgoed om te voorspellen welke componenten wanneer onderhoud nodig hebben. Dit leidt tot minder ad-hoc storingen, efficiëntere planning en lagere kosten.
• Financiële scenario’s: Modelleer de impact van externe factoren, zoals een mogelijke huurbevriezing of veranderende bouwkosten, op je investeringsruimte. Zo neem je beslissingen op basis van data, niet op basis van aannames.
• Proactieve dienstverlening: Identificeer patronen die kunnen wijzen op toekomstige huurachterstanden of sociale problematiek, waardoor je eerder en effectiever kunt ondersteunen.

De onmisbare voorwaarde: een volwassen fundament

De ambitie om te voorspellen is bij veel corporaties aanwezig. De valkuil is de gedachte dat dit een puur technologisch project is. Deze voorspellende kracht is echter geen technologische ‘quick fix’. Ze rust volledig op de kwaliteit van het datafundament.

Volgens de datawaardepiramide kun je de top (niveau 4 en 5: predictive analytics, AI) niet duurzaam bereiken als de basis (niveau 1, 2 en 3) wankel is. Voordat je kunt voorspellen, moeten drie zaken geregeld zijn:

1. Uitmuntende datakwaliteit: Een voorspelling is waardeloos als deze is gebaseerd op incomplete of foute masterdata over je woningen en huurders. Het principe ‘garbage in, garbage out’ is hier een ijzeren wet.
2. Gedragen data governance: Er moeten duidelijke afspraken zijn over definities en eigenaarschap. Als de afdeling Vastgoed en de afdeling Wonen een andere definitie van ‘verhuurbare eenheid’ hanteren, is elke voorspelling op voorhand zinloos. Eigenaarschap zorgt voor de juiste keuze doordat één verantwoordelijke partij knopen doorhakt op basis van heldere definities en het gezamenlijke belang.
3. Een geïntegreerd dataplatform: De data moet betrouwbaar en geautomatiseerd samenkomen vanuit de verschillende bronsystemen in één centrale waarheid. Zolang dit een handmatig proces is, blijf je steken in rapporteren. Pas wanneer de datastromen automatisch en foutloos samenkomen, kun je echt doorgroeien naar voorspellende analyses.

Begin bij het fundament, niet bij de droom

De weg naar een voorspellende organisatie begint dan ook niet met de aanschaf van een complexe AI-tool. Het start met een eerlijke en kritische blik op de huidige staat van je datafundament. De meest waardevolle stap die je vandaag kunt zetten, is het erkennen dat ‘datagedreven werken’ geen technisch project is, maar een organisatieverandering.

Het is de verschuiving van een cultuur die vraagt “Wat is er gebeurd?” naar een cultuur die vraagt “Wat gaat er gebeuren, en wat doen we eraan?”. Dáár zit de ware transformatie. En die begint bij het fundament.