Het is een bekend ritueel in veel directiekamers. Een dashboard toont een onverwachte afwijking in de cijfers. Alle ogen richten zich op de IT-manager met de vraag: “Kunnen jullie dit fixen?”. De impliciete aanname is dat slechte data een technisch probleem is, een storing in de systemen van IT.

In een poging dit te ondervangen, is in veel organisaties de rol van ‘data-eigenaar’ in het leven geroepen. Op papier lijkt het een perfecte oplossing: een manager van een afdeling wordt formeel verantwoordelijk gemaakt voor ‘zijn’ of ‘haar’ data.

In de praktijk is dit vaak een papieren tijger. De titel wordt uitgedeeld, maar de rol wordt niet gedragen. Het wordt gezien als een extra taak boven op het dagelijkse werk, zonder duidelijke consequenties. Niemand verliest er een uur slaap van als de datakwaliteit niet op orde is. En dus blijft de reflex bestaan: als de data niet klopt, is het een probleem voor IT.

De financiële impact van een ‘IT-probleem’

Laten we dit abstracte probleem concreet maken met een voorbeeld uit de praktijk. Een nieuwbouwproject is afgerond. De woningen zijn fysiek klaar om verhuurd te worden. Maar in het systeem zijn de gegevens nog niet compleet of correct ingevoerd.

Het gevolg? De woningen kunnen niet worden aangeboden aan woningzoekenden. Weken, en soms zelfs maanden, staan de woningen leeg, niet omdat er geen vraag is, maar omdat de data niet op orde is. Dit resulteert direct in duizenden euro’s aan gemiste huurinkomsten.

De cruciale vraag is: wiens probleem is dit? Volgens de oude reflex is het een IT-probleem. Maar de pijn wordt gevoeld door de hele organisatie. De datafout is geen technisch mankement; het is een operationele fout met een directe impact op het bedrijfsresultaat.

De oplossing: maak eigenaarschap voelbaar

De enige manier om deze dynamiek te doorbreken, is door data-eigenaarschap meer te maken dan een titel. Eigenaarschap moet voelbaar zijn in de prestaties en de verantwoordelijkheden van de business zelf.

Je legt data‑eigenaarschap bij de business door hen formeel verantwoordelijk te maken voor definities, kwaliteit en besluitvorming over hun data, en IT alleen eigenaar te laten zijn van het platform en de technische uitvoering. Formeel eigenaarschap ontstaat pas wanneer de business zowel de verantwoordelijkheid als de bevoegdheid krijgt — én dit zichtbaar is in besluiten, processen, KPI’s en governance. De directeur zou het gesprek niet moeten openen met de vraag aan IT “Kunnen jullie de data fixen?”, maar met een vraag aan de manager Vastgoed:

“Waarom is de data van jouw afdeling niet op orde? De volledigheid en correctheid van onze objectdata is jouw verantwoordelijkheid, en we zien nu dat we hierdoor huurinkomsten mislopen.”

Deze aanpak verandert alles. Het maakt de kwaliteit van data een directe verantwoordelijkheid van de afdeling die de data creëert en beheert. Het is de kern van een robuuste datastrategie voor woningcorporaties: de verantwoordelijkheid verankeren waar de data ontstaat.

De meest effectieve manier om de waarde van IT te bewijzen, is door het gesprek te verleggen. Verander de vraag van “Wat levert het op?” naar “Wat zijn de kosten van het alternatief?”. Maak de waarde concreet door de pijn van de afwezigheid ervan te schetsen.

Van klusjesman naar business partner

Wanneer de pijn van slechte data op de juiste plek wordt gevoeld, verschuift de rol van de IT-afdeling. IT is niet langer de klusjesman die lekkages repareert, maar de adviseur die helpt het ‘huis’ zó te ontwerpen dat er geen lekkages meer ontstaan door processen en datastromen structureel goed in te richten en datakwaliteit te borgen.

De vraag vanuit de business aan IT verandert dan van “Fix mijn data” naar “Geef mij de juiste tools om mijn data effectief te beheren.”

Eigenaarschap is geen titel op een organogram. Het is de voelbare consequentie van goede of slechte data. Pas als die consequentie op de juiste plek in de organisatie ligt, kan de datakwaliteit duurzaam verbeteren.